Matura z języka polskiego. Czechy i Słowacja. Literatura. Muzyka. Wszystko, czym warto się zachwycić i podzielić.
Matura z języka polskiego. Czechy i Słowacja. Literatura. Muzyka. Wszystko, czym warto się zachwycić i podzielić.
Czym jest Zbrodnia i kara? Powieścią realistyczną, naturalistyczną, kryminalną, psychologiczną...? Każda odpowiedź jest w dużym stopniu prawidłowa. W podręcznikach szkolnych przytacza się pojęcie wprowadzone przez rosyjskiego teoretyka literatury, Michaiła Bachtina, dla którego podstawową właściwością dzieł Dostojewskiego jest ich polifoniczność. Jak rozumieć to pojęcie?
O czym nie wypada pisać na maturze? Każdy tekst literacki może wspierać argumentację w pracy na poziomie podstawowym i rozszerzonym. Co więcej, mamy nieograniczone możliwości sięgania po konteksty, również popkulturowe, pod warunkiem, że zostaną użyte funkcjonalnie. Nie wolno jedynie gloryfikować czynów niemoralnych i przestępców, czyli nawet stawianie Balladyny jako wzór uporu w dążeniu do celu odpada.
Pewien mój stary znajomy żartowniś powiedział: Kiedy wewnątrz samolotu spada ciśnienie, spadają maski. Oczywiście miał na myśli również to, że w chwilach zagrożenia życia ujawnia się cała prawda o człowieku. Utwory literackie omawiane w liceum poruszają temat udawania i autentyczności, maskowania się i demaskacji. Za pomocą jakich środków dokonuje się demaskacja bohatera literackiego?
Kilkanaście lat temu (czyli u progu kariery nauczycielskiej) rozmawiałem z tatą jednego z moich uczniów. Ów człowiek skończył Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego i pisał pracę magisterską o małych żyjątkach w Panu Tadeuszu. Powiedział mi, że swego czasu była moda na literackie badania flory i fauny Soplicowa. Ta moda dziś wraca za sprawą animal studies - nurtu niekoniecznie z mojej bajki, ale z pewnego względu ciekawego.
"Trzeba mieć duży takt. / By skończyć trzeci akt. / To nie złudzenie — to fakt". Tak Głos straszliwy kończy akcję Szewców Witkacego. Dlaczego warto zwracać uwagę na budowę dramatów, a konkretnie - na podział na akty? Do czego zwłaszcza przyda się znajomość struktury dramatów trzyaktowych? I czy podobne zasady budowy da się odnaleźć w epice?
Martwe dusze Mikołaja Gogola to powieść niepodobna do innych, które omawiam z licealistami na poziomie rozszerzonym. Szkoda, że nie została dokończona. Ale to, co zostawił nam autor, stanowi niezwykle bogaty materiał do analizy ludzkich zachowań i postaw, a także sposobów prowadzenia narracji i funkcji stosowanych przez narratora środków wyrazu.
Co roku staram się ze dwa-trzy razy zabrać uczniów do Teatru Polskiego. Tam zawsze mniej więcej wiem, czego się spodziewać, a na co twórcy sobie nie pozwolą. Ogromnymi zaletami tego miejsca są obszerna scena, piękne scenografie oraz możliwość kupna biletów za złotówkę w ramach programu Kulturalna szkoła na Mazowszu. Dziś byłem z grupą kilkunastu licealistów na Henryku IV - było to doświadczenie trochę inne, niż moje dotychczasowe spektakle w Teatrze Polskim.
Jedno z wymagań wskazanych w podstawie programowej dla poziomu rozszerzonego brzmi: "[uczeń] rozumie pojęcia parafrazy, parodii i trawestacji, wskazuje ich wzorce tekstowe; wykorzystuje te pojęcia w interpretacji utworu literackiego". Odnoszę wrażenie, że w podręcznikach i słownikach terminów literackich panuje wokół tych pojęć spory mętlik. Jak je poprawnie stosować? Pomoże nam prof. Henryk Markiewicz.
W wypracowaniu na poziomie rozszerzonym nie wystarczy ani wykazanie się znajomością treści i problematyki lektur, ani nawet dobre zrozumienie polecenia. Wielu uczniów zapomina o jednym, niezwykle istotnym elemencie, który sprawia, że utwory literackie są przywołane w pełni funkcjonalnie. A bez niego maksymalna liczba punktów w kryterium KLiK wynosi tylko 4/16...
Wczoraj maturzyści pisali próbny egzamin z języka polskiego na poziomie podstawowym, a dziś CKE opublikowało zasady jego oceniania. W mediach społecznościowych od wczoraj krążą komentarze wokół drugiego tematu wypracowania: Prawda jako wyzwanie dla człowieka. Chciałbym się do nich odnieść i wyrazić własne zdanie na temat tego polecenia.