Matura z języka polskiego. Czechy i Słowacja. Literatura. Muzyka. Wszystko, czym warto się zachwycić i podzielić.
Matura z języka polskiego. Czechy i Słowacja. Literatura. Muzyka. Wszystko, czym warto się zachwycić i podzielić.
Dla uważnego czytelnika powinno wydawać się jasne, że Bolesław Prus co najmniej słyszał o Zbrodni i karze Fiodora Dostojewskiego. W Lalce znajdziemy kilka poszlak wskazujących na inspirację powieścią napisaną ponad 20 lat wcześniej. Czy to tylko ciekawostka, czy może coś więcej z tych wskazówek wynika? Zestawmy ze sobą Raskolnikowa i Geista - to posłuży nam później do zaprezentowania sylwetki Michaiła Bachtina.
Czy w Polsce mamy jakiekolwiek pojęcie o słowackiej kinematografii? A Słowacy o naszej? Wygląda na to, że pod względem kulturowym znamy się znacznie gorzej niż z Czechami. Najbardziej znany polski film wsród Słowaków? Zadałem im to pytanie i dostałem zaskakującą odpowiedź: Boże Ciało. A najbardziej znany film słowacki? Jest nim oskarowy Sklep przy głównej ulicy (Obchod na korze).
O czym nie wypada pisać na maturze? Każdy tekst literacki może wspierać argumentację w pracy na poziomie podstawowym i rozszerzonym. Co więcej, mamy nieograniczone możliwości sięgania po konteksty, również popkulturowe, pod warunkiem, że zostaną użyte funkcjonalnie. Nie wolno jedynie gloryfikować czynów niemoralnych i przestępców, czyli nawet stawianie Balladyny jako wzór uporu w dążeniu do celu odpada.
Dziś 90 lat kończy Zdeněk Svěrák - wybitny czeski aktor, pisarz, autor scenariuszy filmowych. Do jego największych sukcesów należy scenariusz i rola w filmie Kolja, który otrzymał Oskara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego (1996). Jest ponadto współautorem filmów Ciemnoniebieski świat i Butelki zwrotne. Ale wspominam go tu ze względu na postać Járy Cimrmana - największego (fikcyjnego) Czecha w dziejach.
Czy można zrobić film o muzyce niebędący musicalem? Film o niełatwych relacjach międzyludzkich, ale bez dwuznacznych czy brutalnych scen? Film o trudnej doli pracowników przemysłowych w dobie restrukturyzacji, ale bez odniesień marksistowskich? Wreszcie - film o autentycznym zachwycie pięknem, dobrem i służbą innym? Wygląda na to, że tak. I to we Francji.
W kanonie lektur licealnych znajduje się króciutkie opowiadanie Marka Nowakowskiego zatytułowane Górą Edek. Autor w oczywisty sposób nawiązuje w nim do jednego z kluczowych bohaterów Tanga Sławomira Mrożka. Zestawiając te teksty na lekcjach, lubię jeszcze dodawać piosenkę Wojciecha Młynarskiego Ile ja dopłacam, która rzuca więcej światła na nowy typ człowieka - dorobkiewicza z początków transformacji ustrojowej w Polsce.
W czwartek, 25 marca w Szkole STRUMIENIE Stowarzyszenia STERNIK odbyła się konferencja dla rodziców nastolatków "Wystrzeleni na Marsa". Co to znaczy „pokonać wewnętrznego safe’tystę” i jakie ma to znaczenie dla wychowania nastolatków? Dlaczego mamy wrażenie, że nasze dzieci żyją na innej planecie i jak się tam dostać? Skąd biorą się zranienia u młodych ludzi? Jak chronić ich przed wejściem w uzależnienie? Z tymi kwestiami zmierzyli się zaproszeni goście: Piotr Trudnowski i Dorota Szczęsna.
Ostatnią "poważną" lekturą omawianą na poziomie rozszerzonym jest od niedawna Antygona w Nowym Jorku. Z ubiegłorocznymi maturzystami miałem szczęście być na spektaklu w toruńskim Teatrze im. Horzycy - znacznie łatwiej doświadczyć tego tekstu na widowni niż tylko przeczytać. W tym roku niestety musimy zadowolić się wyłącznie tekstem, ale - mam nadzieję - damy radę.
Pewien mój stary znajomy żartowniś powiedział: Kiedy wewnątrz samolotu spada ciśnienie, spadają maski. Oczywiście miał na myśli również to, że w chwilach zagrożenia życia ujawnia się cała prawda o człowieku. Utwory literackie omawiane w liceum poruszają temat udawania i autentyczności, maskowania się i demaskacji. Za pomocą jakich środków dokonuje się demaskacja bohatera literackiego?
W końcu przyszła wiosna. Temperatura rośnie, ptaki śpiewają, kwitną krokusy (o ile ich cebulki nie zostały wcześniej zjedzone przez dziki) - tylko patrzeć, aż zacznie nas otaczać świeża zieleń. Pierwsze skojarzenie muzyczne z aktualnym czasem to pierwsza z Czterech pór roku Vivaldiego. Jednak mało kto wie, że za kompozycjami włoskiego mistrza stoi program literacki.