Wypracowanie na poziomie podstawowym: „bank słów” i dwa elementy polecenia

Rozumienie pojęć:

a) decyzja

− postanowienie

− rozstrzygnięcie

− wybór

b) jednostka – każda postać literacka (a w przypadku kontekstów – również np. filmowa), w tym postacie, które nie są ludźmi

c) społeczność – np. narodowa, lokalna, rodzina

d) życie – np. warunki egzystencji, losy, aktywność.

Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji rozważył, jaka jest relacja między decyzją jednostki a życiem społeczności, przy czym rozważania zdającego mogą dotyczyć, np.

− wpływu decyzji jednostki na życie społeczności

− wpływu życia społeczności na decyzję jednostki.

Rozumienie pojęć:

a) prawda

− wypowiedź / interpretacja faktów zgodna z rzeczywistością; przedstawienie czegoś zgodnie z realiami; obiektywizm, szczerość

− rzeczywiste zdarzenia i sytuacje

− zgodność myśli/przekonań z rzeczywistością

b) wyzwanie – to, co:

− jest trudne

− wymaga wysiłku/poświęcenia/wiedzy/doświadczenia/odwagi

c) człowiek

− każda postać literacka (a w przypadku kontekstów – również np. filmowa), w tym postacie, które nie są ludźmi

− jednostka ALBO zbiorowość (grupa ludzi) / bohater zbiorowy / ludzkość (wymiar uniwersalny).

Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji:

a) omówił zagadnienie prawdy

ORAZ

b) wykazał, że prawda stanowi wyzwanie dla człowieka.

Rozumienie pojęć:

a) człowiek

− każda postać literacka (a w przypadku kontekstów – również np. filmowa), w tym postacie, które nie są ludźmi

− jednostka ALBO zbiorowość (grupa ludzi) / bohater zbiorowy / ludzkość (wymiar uniwersalny)

b) wobec – w stosunku do, względem, tj. np.:

− refleksja człowieka o (upływie czasu / śmierci)

− reakcja człowieka na (upływ czasu / śmierć)

− postawa człowieka wobec (upływu czasu / śmierci)

− wyobrażenia człowieka o (czasie/śmierci)

c) upływ czasu, np.

− mijanie odcinków czasu takich jak np.: chwila, godzina, miesiąc, rok

− przemijanie okresów życia człowieka takich jak np.: dzieciństwo, młodość, starość

− przemijanie okresów historycznych/literackich

d) śmierć

− ostateczny koniec czyjegoś życia

− ostateczny koniec czegoś, np. epoki, systemów filozoficznych, czyjegoś talentu

− personifikacja śmierci w sztuce.

Zgodnie z poleceniem zdający powinien w pracy omówić dwa aspekty zagadnienia sformułowanego w temacie: człowiek wobec upływu czasu ORAZ człowiek wobec śmierci. Jeżeli w całej pracy omawia tylko jeden aspekt, wówczas:

a) jeden utwór literacki – można uznać za wykorzystany w pełni funkcjonalnie,

b) drugi utwór literacki – można uznać za wykorzystany co najwyżej częściowo funkcjonalnie.

Zgodnie z poleceniem zdający powinien w pracy omówić dwa aspekty zagadnienia sformułowanego w temacie: człowiek wobec upływu czasu ORAZ człowiek wobec śmierci. Jeżeli w całej pracy omawia tylko jeden aspekt, wówczas:

a) jeden utwór literacki – można uznać za wykorzystany w pełni funkcjonalnie

b) drugi utwór literacki – można uznać za wykorzystany co najwyżej częściowo funkcjonalnie

Rozumienie pojęć:

a) relacja – rodzaj wzajemnych związków zachodzących między ludźmi lub grupami społecznymi

b) międzypokoleniowy – zachodzący między pokoleniami w znaczeniu

− generacji (np. młodzi, starzy, dwudziestolatkowie)

− członków rodziny będących w podobnym wieku i zajmujących w niej taką samą pozycję (np. rodzice, dziadkowie, rodzeństwo)

− ogółu ludzi ukształtowanych przez podobne lub te same przeżycia, doświadczenia (np. pokolenie wojenne)

− pokolenia literackiego (np. pokolenie Kolumbów)

c) życie – istnienie, egzystencja, bytowanie, działanie w pewnych warunkach

d) jednostka – każda postać literacka (a w przypadku kontekstów – również np. filmowa), w tym postacie, które nie są ludźmi

e) społeczność – zbiorowość (grupa ludzi) / bohater zbiorowy / ludzkość (wymiar uniwersalny).

Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji omówił:

a) relacje międzypokoleniowe w życiu jednostki

ORAZ

b) relacje międzypokoleniowe w życiu społeczności.

Rozumienie pojęć:

a) poszukiwanie szczęścia – starania/działania

− mające na celu osiągnięcie tego, co jest postrzegane jako niezbędne do odczuwania zadowolenia, radości

− których efektem jest powodzenie w jakichś przedsięwzięciach, sytuacjach życiowych

b) poczucie spełnienia – odczuwanie, że osiągnęło się to / dokonało się tego, czego się pragnęło.

Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji:

a) omówił poszukiwanie szczęścia

ORAZ

b) przeanalizował związek między poszukiwaniem szczęścia a poczuciem spełnienia.

Rozumienie pojęć:

a) źródło – przyczyna/inspiracja (coś lub ktoś)

b) nadzieja – oczekiwanie/życzenie, że spełni się coś pożądanego

c) czasy trudne

− okres, gdy dzieje się coś nieprzyjemnego, niełatwego, dramatycznego, wymagającego wysiłku

− okres rozumiany w wymiarze jednostkowym/zbiorowym (np. dzieciństwo, młodość, dorosłość, starość, czas podróży, czas bycia z kimś w relacji) albo historycznym (np. epoka, wydarzenie)

d) człowiek

− każda postać literacka (a w przypadku kontekstów – również np. filmowa), w tym postacie, które nie są ludźmi

− jednostka ALBO zbiorowość (grupa ludzi) / bohater zbiorowy / ludzkość (wymiar uniwersalny).

Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji:

a) omówił źródło nadziei dla człowieka

ORAZ

b) określił czasy trudne dla człowieka.

Rozumienie pojęć:

a) sytuacja

− wydarzenie

− warunki/okoliczności

− stan rzeczy

b) błędna ocena sytuacji

− niewłaściwy osąd dotyczący rzeczywistości

− fałszywe przekonanie

c) wpływać, np.

− powodować nabranie określonych cech

− wpływać na kogoś, czyjeś zachowanie, postawę, sposób pojmowania czegoś

− zmieniać kogoś, czyjeś zachowanie, postawę, sposób pojmowania czegoś

d) jak wpływa

– efekt wpływania

– sposób/proces wpływania

e) człowiek/osoba

− każda postać literacka (a w przypadku kontekstów – również np. filmowa), w tym postacie, które nie są ludźmi

− jednostka ALBO zbiorowość (grupa ludzi) / bohater zbiorowy / ludzkość (wymiar uniwersalny).

Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji omówił:

a) błędną ocenę sytuacji

ORAZ

b) wpływ błędnej oceny sytuacji na życie człowieka.

Rozumienie pojęć:

a) ojczyzna

− kraj, w którym się ktoś urodził, którego jest obywatelem

− kraj/terytorium, z którym ktoś jest związany więzią narodową

− wspólnota wartości narodowych

b) postawa wyrażająca miłość do ojczyzny – sposób postępowania lub zachowania, poglądy, myśli człowieka, które ujawniają jego patriotyzm.

Zgodnie z poleceniem zdający powinien w pracy omówić różne postawy wyrażające miłość do ojczyzny. Jeżeli w całej pracy omawia tylko jedną, taką samą postawę wyrażającą miłość do ojczyzny, wówczas:

a) jeden utwór literacki – można uznać jako wykorzystany w pełni funkcjonalnie

b) drugi utwór literacki – można uznać jako wykorzystany co najwyżej częściowo funkcjonalnie.

Rozumienie pojęć:

a) człowiek

− każda postać literacka (a w przypadku kontekstów – również np. filmowa), w tym postacie, które nie są ludźmi

− jednostka ALBO zbiorowość (grupa ludzi) / bohater zbiorowy / ludzkość (wymiar uniwersalny)

b) los – bieg zdarzeń w życiu człowieka

c) co sprawia – pozytywny albo negatywny, stały albo zmienny, wewnętrzny albo zewnętrzny czynnik (np. inny człowiek, uwarunkowania ekonomiczne, historyczne, polityczne, społeczne, cechy człowieka) powodujący, że ktoś nie może w pełni decydować o własnym losie.

Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji:

a) określił, o czym we własnym życiu ktoś nie może w pełni zdecydować

ORAZ

b) omówił czynnik powodujący, że ktoś nie może w pełni decydować o własnym losie.

Rozumienie pojęć:

a) człowiek

− każda postać literacka (a w przypadku kontekstów – również np. filmowa), w tym postacie, które nie są ludźmi

− jednostka

b) przemiana wewnętrzna – zmiana myślenia/postawy/postępowania/sposobu zachowania/działania

c) co motywuje – pozytywny albo negatywny, stały albo zmienny czynnik (np. wydarzenie, zachowanie, postawa, inny człowiek) powodujący, że ktoś ulega przemianie wewnętrznej.

Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji:

a) określił czynnik motywujący kogoś do przemiany wewnętrznej

ORAZ

b) omówił przemianę wewnętrzną człowieka.

Rozumienie pojęć:

a) człowiek/osoba

− każda postać literacka (a w przypadku kontekstów – również np. filmowa), w tym postacie, które nie są ludźmi

− jednostka ALBO zbiorowość (grupa ludzi) / bohater zbiorowy / ludzkość (wymiar uniwersalny)

b) świat, w którym żyje człowiek

− miejsce zamieszkania człowieka, np. planeta, kraj, region, miejscowość

− społeczność, w której żyje człowiek

c) poszukiwanie prawdy o sobie

− analizowanie własnych myśli/przeżyć/czynów/doświadczeń w celu zrozumienia siebie i swojego postępowania

− wnioski z własnych przemyśleń/przeżyć/czynów/doświadczeń

d) poszukiwanie prawdy o świecie

− obserwacja świata w celu zrozumienia zachodzących w nim procesów, np. fizycznych, społecznych, metafizycznych

− wnioski z obserwacji świata / z przemyśleń o świecie.

Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji omówił:

a) poszukiwanie przez człowieka prawdy o sobie

ORAZ

b) poszukiwanie przez człowieka prawdy o świecie, w którym żyje.

Rozumienie pojęć:

a) jaki wpływ, np.

− wartościowanie odziaływania przestrzeni na człowieka

− efekt odziaływania przestrzeni na człowieka

− proces odziaływania przestrzeni na człowieka

b) człowiek

− każda postać literacka (a w przypadku kontekstów – również np. filmowa), w tym postacie, które nie są ludźmi

− jednostka ALBO zbiorowość (grupa ludzi) / bohater zbiorowy / ludzkość (wymiar uniwersalny)

c) przestrzeń otaczająca człowieka

− obszar, teren – nieograniczony albo objęty granicami, zabudowany albo otwarty – na którym znajduje się jakiś człowiek.

Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji:

a) przedstawił przestrzeń otaczającą człowieka

ORAZ

b) omówił wpływ przestrzeni na człowieka.

Rozumienie pojęć:

a) postawa zaangażowania, np.

− przekonanie (jednostki ALBO zbiorowości) o słuszności idei/działania i zdecydowane dążenie do wdrożenia idei / do zrealizowania działania

− poświęcanie (przez jednostkę ALBO zbiorowość) czasu, sił, energii jakiejś idei/działaniu

b) sprawa, np.

− idea

− działanie

− cel

c) próba zmiany, np.

− dążenie do zastąpienia czegoś czymś innym

− dążenie do ulepszenia czegoś

d) rzeczywistość, np.

– to, co istnieje naprawdę

– sytuacja lub warunki, w których ktoś żyje lub coś się odbywa.

Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji omówił:

a) postawę zaangażowania w sprawę

ORAZ

b) próbę zmiany rzeczywistości.

Rozumienie pojęć:

a) bunt

− sprzeciw, protest, opór jednostki/zbiorowości przeciwko komuś/czemuś; może mieć różny charakter, np. czynny, bierny

− namawianie do sprzeciwu, protestu, oporu jednostki/zbiorowości przeciwko komuś/czemuś

b) konsekwencja – następstwo, rezultat/skutek czegoś (np. konsekwencje społeczne, psychologiczne, moralne, polityczne, ekonomiczne)

c) człowiek

− każda postać literacka (a w przypadku kontekstów – również np. filmowa), w tym postacie, które nie są ludźmi

− jednostka ALBO zbiorowość (grupa ludzi) / bohater zbiorowy / ludzkość (wymiar uniwersalny).

Temat wypracowania można zrozumieć i zrealizować na różne sposoby, np.:

a) bunt i jego konsekwencje dla człowieka, który się buntuje

b) bunt i jego konsekwencje dla człowieka, przeciwko któremu się zbuntowano

c) bunt i jego konsekwencje dla ludzi z otoczenia buntownika.

Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji:

a) przedstawił bunt (np. sprzeciw/namawianie do sprzeciwu) jednostki/zbiorowości

ORAZ

b) omówił konsekwencje buntu dla jednostki/zbiorowości.

Rozumienie pojęć:

a) relacja

− związek zachodzący między ludźmi (np. ukochanymi, przyjaciółmi, członkami rodziny, członkami jakiejś społeczności) lub grupami społecznymi, lub osobą a grupą społeczną itp.

− zależność między ludźmi lub grupami społecznymi

b) człowiek/osoba

− każda postać literacka (a w przypadku kontekstów – również np. filmowa), w tym postacie, które nie są ludźmi

− jednostka ALBO zbiorowość (grupa ludzi) / bohater zbiorowy / ludzkość (wymiar uniwersalny)

c) kształtować

− powodować nabranie określonych cech

− wpływać na kogoś – czyjeś zachowanie, postawę, sposób pojmowania czegoś

− zmieniać kogoś – czyjeś zachowanie, postawę, sposób pojmowania czegoś

d) jak kształtuje

– efekt kształtowania

– sposób/proces kształtowania.

Temat wypracowania można zrozumieć i zrealizować na różne sposoby, np.:

a) wzajemne kształtowanie się osób będących w relacji

b) kształtowanie jednej osoby pod wpływem relacji z drugą osobą.

Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji omówił:

a) relację z drugą osobą

ORAZ

b) kształtowanie człowieka.

Rozumienie pojęć:

a) niebezpieczeństwo – stan, sytuacja, położenie zagrażające komuś (jednostce/zbiorowości)

b) idealizowanie – postrzeganie czegoś jako lepsze / kogoś jako lepszego niż jest w istocie

c) rzeczywistość – sytuacja lub warunki, w których ktoś żyje lub coś się odbywa; wypracowanie może dotyczyć idealizowania różnych aspektów rzeczywistości lub tylko jednego wybranego aspektu rzeczywistości, np. miłości.

Temat wypracowania można zrozumieć i zrealizować na kilka sposobów, np.:

a) niebezpieczeństwo idealizowania rzeczywistości przez jednostkę

b) niebezpieczeństwo idealizowania rzeczywistości przez zbiorowość, np. pokolenie/społeczność

c) niebezpieczeństwo idealizowania rzeczywistości przez jednostkę i przez zbiorowość.

Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji:

a) odwołał się do idealizowania rzeczywistości

ORAZ

b) rozważył, czy idealizowanie rzeczywistości jest niebezpieczne.

Rozumienie pojęć:

a) wierność tradycji, np. postępowanie albo wyrażanie przekonań zgodnie z utrwalonymi w danej społeczności zasadami (z ogółem obyczajów, norm, poglądów, wzorców zachowań właściwych danej grupie społecznej, w tym przekazywanych z pokolenia na pokolenie)

b) szukanie nowych dróg, np. przemyślenia/refleksje albo wyrażanie poglądów/przekonań, albo działanie świadczące o postawie odmiennej od tej zgodnej z tradycją

c) postawa życiowa, np.:

− stosunek jednostki/zbiorowości do życia lub do pewnych zjawisk, wyrażający jego/jej poglądy

− sposób postępowania lub zachowania wobec określonych zjawisk, zdarzeń lub w stosunku do ludzi.

Temat wypracowania można zrozumieć i zrealizować na kilka sposobów, np.:

a) wierność tradycji a szukanie nowych dróg przez jednostkę

b) wierność tradycji a szukanie nowych dróg przez zbiorowość, np. pokolenie/społeczność

c) wierność tradycji a szukanie nowych dróg przez jednostkę i przez zbiorowość.

Zgodnie z poleceniem zdający powinien w pracy rozważyć problem wierności tradycji i szukania nowych dróg. Jeżeli zdający w całej pracy omawia tylko wierność tradycji albo tylko szukanie nowych dróg, wówczas:

a) jeden utwór literacki można uznać jako wykorzystany w pełni funkcjonalnie

b) drugi utwór literacki można uznać jako wykorzystany co najwyżej częściowo funkcjonalnie.

Zdający może zrealizować temat, odwołując się do utworów literackich w różny sposób, np.:

a) wierność tradycji omówić w odniesieniu do jednego utworu literackiego, a szukanie nowych dróg – na przykładzie innego utworu literackiego; każdy utwór można uznać jako wykorzystany w pełni funkcjonalnie

b) wybrać dwa utwory literackie i omówić wierność tradycji oraz szukanie nowych dróg w odniesieniu do każdego z tych utworów; każdy utwór można uznać jako wykorzystany w pełni funkcjonalnie.

Rozumienie pojęć:

a) autentyczność – szczerość, prawdziwość, naturalność

b) udawanie – fałszywość, pozorność, sztuczność, naśladowanie kogoś

c) relacje międzyludzkie – związek zachodzący między ludźmi, postaciami literackimi (a w przypadku kontekstów – również np. filmowymi) lub grupami społecznymi.

Zgodnie z poleceniem zdający powinien w pracy rozważyć problem autentyczności i udawania w relacjach międzyludzkich. Jeżeli w całej pracy zdający omawia wyłącznie problem autentyczności w relacjach międzyludzkich albo wyłącznie problem udawania w relacjach międzyludzkich, wówczas:

a) jeden utwór literacki – można uznać za wykorzystany w pełni funkcjonalnie

b) drugi utwór literacki – można uznać za wykorzystany co najwyżej częściowo funkcjonalnie.

Rozumienie pojęć:

a) wolność, np.

– niezależność państwa

– niezależność osobista, możliwość podejmowania decyzji zgodnie z własną wolą, możliwość nieskrępowanego działania

– życie poza więzieniem, przebywanie poza zamknięciem

– gwarantowane przez państwo prawo obywatela lub obywateli do swobodnego decydowania w zakresie jakiegoś obszaru życia

b) dar – dobro, które ma dla kogoś szczególną wartość o charakterze niematerialnym

c) odpowiedzialność, np.

– obowiązek moralny lub prawny odpowiadania za swoje lub czyjeś czyny i ponoszenia za nie konsekwencji

– przyjęcie na siebie obowiązku zadbania o kogoś lub o coś, wykonania czegoś.

Zgodnie z poleceniem zdający powinien w pracy rozważyć problem wolności jako daru, ale również jako odpowiedzialności. Jeżeli w całej pracy zdający omawia wyłącznie problem wolności jako daru albo wyłącznie problem wolności jako odpowiedzialności, wówczas:

a) jeden utwór literacki – można uznać za wykorzystany w pełni funkcjonalnie

b) drugi utwór literacki – można uznać za wykorzystany co najwyżej częściowo funkcjonalnie.

Rozumienie pojęć:

a) wybór – decyzja, deklaracja, przyjęcie w życiu danej postawy życiowej, słowa/czyny świadczące o przyjęciu danej postawy życiowej

b) postawa życiowa – postępowanie zgodne z przyjętym światopoglądem

c) skuteczność – to, że coś przynosi oczekiwany rezultat

d) cel – rezultat, który chce się osiągnąć przez jakieś działania

Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji odwołał się:

a) do przyjętej przez kogoś postawy życiowej

ORAZ

b) rozważył zależność między przyjętą postawą życiową a osiągnięciem celu lub dążeniem do osiągnięcia celu.

Rozumienie pojęć:

a) marzenia – to, czego się pragnie i co zamierza się mieć lub osiągnąć, ale czego realizacja nie zawsze jest łatwa czy możliwa

b) lepszy świat

– miejsce (np. planeta/kraj/otoczenie), które jest urządzone/wydaje się urządzone/planuje się urządzić lepiej niż to, w którym się jest

– środowisko/społeczeństwo, które jest urządzone/wydaje się urządzone/planuje się urządzić lepiej niż to, w którym się jest

– utopia

c) zderzenie

– konfrontowanie

– napotkanie trudności w podejmowanych działaniach

d) rzeczywistość

– to, co istnieje naprawdę

– sytuacja lub warunki, w których ktoś żyje, coś się odbywa.

Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji odwołał się:

a) do czyichś marzeń o lepszym świecie

ORAZ

b) rozważył zależność między marzeniami o lepszym świecie a zderzeniem z rzeczywistością.

Rozumienie pojęć:

a) człowiek

− każda postać literacka (a w przypadku kontekstów – również np. filmowa), w tym postacie, które nie są ludźmi

− jednostka ALBO zbiorowość (grupa ludzi) / bohater zbiorowy / ludzkość (wymiar uniwersalny)

b) sprzeczność – stosunek zachodzący między kontrastującymi, np.:

− myślami

− cechami charakteru

− poglądami

− postawami

− czynami a słowami / myślami / poglądami

c) pełna sprzeczności – wymagane są przynajmniej dwie sprzeczności, np. dobro i zło w człowieku, kierowanie się emocjami i rozsądkiem, ale zdający nie musi ich nazywać.

Temat wypracowania można zrozumieć i zrealizować na kilka sposobów:

1) sprzeczności w człowieku jako jednostce

2) sprzeczności między zbiorowościami, np. pokoleniami/społecznościami

3) sprzeczności w człowieku jako jednostce oraz sprzeczności między zbiorowościami

4) sprzeczności między jednostką a zbiorowością.

Zdający może w odniesieniu do jednego utworu literackiego omówić np. sprzeczność w jednym człowieku oraz sprzeczność między zbiorowościami.

Zgodnie z poleceniem zdający powinien w pracy rozważyć, czy człowiek jest istotą pełną sprzeczności.

1) Jeżeli zdający uznaje, że człowiek jest istotą pełną sprzeczności i w całej pracy omawia tylko jedną, taką samą sprzeczność (np. opozycję dobra i zła w człowieku), wówczas

a) jeden utwór literacki można uznać jako wykorzystany w pełni funkcjonalnie

b) drugi utwór literacki można uznać jako wykorzystany co najwyżej częściowo funkcjonalnie.

2) Jeżeli zdający uznaje, że człowiek nie jest istotą sprzeczną, wówczas każdy utwór literacki można uznać jako wykorzystany częściowo funkcjonalnie.

Rozumienie pojęć:

a) człowiek

− każda postać literacka (a w przypadku kontekstów – również np. filmowa), w tym postacie, które nie są ludźmi

− jednostka ALBO zbiorowość (grupa ludzi) / bohater zbiorowy

b) bohater, np.

− przykład/wzór/idol/autorytet

− jednostka odznaczająca się męstwem

− jednostka wzbudzająca w danej chwili czyjeś zainteresowanie

− jednostka, którą ktoś jest czasowo zafascynowany

c) relacja: człowiek bohaterem dla drugiego człowieka, np.

− bohater literacki dla drugiego bohatera literackiego (a w przypadku kontekstu – bohater filmowy dla drugiego bohatera filmowego)

− bohater literacki dla czytelnika (a w przypadku kontekstu – bohater filmowy dla widza)

− postać literacka dla autora, który ją wykreował (a w przypadku kontekstu – postać filmowa dla reżysera/autora scenariusza, który ją wykreował)

d) co sprawia – pozytywny albo negatywny, stały albo zmienny czynnik (np. cecha, zachowanie, postawa) powodujący, że ktoś dla kogoś staje się bohaterem.

Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji odwołał się:

a) do bohaterstwa jednostki/zbiorowości

ORAZ

b) określił, kto dla kogo staje się bohaterem

c) wymienił czynnik powodujący, że ktoś dla kogoś staje się bohaterem.

Charakterystykę bohatera uznaje się za argumentację, jeżeli zdający formułuje wnioski wynikające z opisu/analizy cech bohatera.

Rozumienie pojęć:

a) błąd – wypowiedziane przez człowieka słowa, podjęte przez niego decyzje, popełnione czyny, które przyniosły negatywny skutek dla niego albo/i dla otoczenia

b) postawa wobec popełnionego błędu / popełnionych błędów – sposób postępowania lub zachowania, wyrażanie poglądów, myśli, które ujawniają stosunek człowieka do popełnionego błędu / popełnionych błędów.

Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji odwołał się do:

a) błędu popełnionego / błędów popełnionych przez bohatera danego utworu literackiego

b) postawy tego bohatera wobec popełnionego błędu / popełnionych błędów.

Zgodnie z poleceniem zdający powinien w pracy omówić różne postawy wobec popełnionego błędu / popełnionych błędów. Jeżeli w całej pracy omawia tylko jedną, taką samą postawę różnych bohaterów literackich wobec popełnionego błędu / popełnionych błędów, wówczas

a) jeden utwór literacki – można uznać jako wykorzystany w pełni funkcjonalnie

b) drugi utwór literacki – można uznać jako wykorzystany co najwyżej częściowo funkcjonalnie.

Rozumienie pojęć:

a) poświęcenie się – zrezygnowanie z czegoś / ofiarowanie siebie dla czyjegoś dobra albo dla dobra ogólnego, dla jakiejś sprawy; wybranie sobie czegoś jako celu życia; zajmowanie się jakąś sprawą angażując swój czas, swoją uwagę i swoje siły, rezygnując z innych zajęć

b) idea – myśl, pogląd, wartość, czyjeś dobro

c) osobiste szczęście – to, co czyni danego człowieka szczęśliwym, np. rodzina, miłość, realizowanie pasji itp.

Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji odwołał się do:

a) poświęcenia się dla idei

b) dążenia do lub osiągnięcia osobistego szczęścia.

Rozumienie pojęć:

• młodość rozumiana w sensie metrykalnym albo mentalnym, duchowym

• pierwsze nadzieje – przekonanie o słuszności jakichś idei, wiara w urzeczywistnienie marzeń/pragnień, pierwsze miłości

• pierwsze rozczarowania – zderzenie marzeń / wyobrażeń o ludziach i świecie z rzeczywistością, która jest inna, niż się wydawało: przeżycie zawodu, doświadczenie pierwszych porażek.

Stopień realizacji tematu

a) Pełna realizacja tematu obejmuje:

• młodość

• pierwsze nadzieje

• pierwsze rozczarowania

b) Minimalna realizacja tematu obejmuje:

• młodość jako czas pierwszych nadziei

ALBO

• młodość jako czas pierwszych rozczarowań.

Rozumienie pojęć:

• zaufanie – przekonanie, że jakiejś osobie można ufać, że czyjeś informacje itp. są prawdziwe

• fundamenty zaufania – to, co daje początek zaufaniu lub to, co jest podstawą darzenia kogoś zaufaniem / podstawą zaufania między ludźmi

• słowa – werbalne zapewnienia o darzeniu kogoś zaufaniem

• czyny – gesty, zachowania, przedsięwzięcia, które świadczą, że ktoś jest godny czyjegoś zaufania / że ktoś nie zawiódł czyjegoś zaufania.

Stopień realizacji tematu

a) Pełna realizacja tematu obejmuje:

• zaufanie

• słowa i ich znaczenie dla budowania zaufania

• czyny i ich znaczenie dla budowania zaufania.

b) Minimalna realizacja tematu obejmuje:

• słowa i ich znaczenie dla budowania zaufania

ALBO

• czyny i ich znaczenie dla budowania zaufania.